Programa

1. As diferentes dimensões da sociologia da arte: semântica; sintática; genética e pragmática.
2. A obra de arte como inconsciente social: a importância do não-dito e do interdito.
3. A relação da estética com a ideologia social.
4. Estudo de caso de alguns filmes hollywoodianos: exemplo prático de uso das ferramentas discutidas para a
análise sociológica de uma obra de arte.

BIBLIOGRAFIA BÁSICA:

BENJAMIN, Walter. Magia e Técnica, Arte e Política: Ensaios sobre literatura e história da
cultura. São Paulo: Editora Brasiliense, 1987.
FOUCAULT, Michel. Estética: Literatura e Pintura, Música e Cinema. Rio de Janeiro, Editora
Forense, 2001, pp.264-298.
FRANCASTEL, Pierre. A realidade figurativa: elementos estruturais de sociologia da arte. São
Paulo: Perspectiva, 1973.
GALINO, Luciano, et al. Diccionario de sociología. Siglo XXI Editores, 2008.
MENEZES, Paulo. Sociologia e Cinema: aproximações teórico-metodológicas. Teoria e Cultura,
v. 12, p. 17-36, 2017.
SORLIN, Pierre.Sociologia del cine: la apertura para la história de mañana. Mexico, Fondo de
Cultura Económica, 1985.
XAVIER, Ismail (org.). A Experiência do cinema: antologia. São Paulo: Paz e Terra, 2021.

Programa

1. PROGRAMA COMPLETO
Unitat 5: Amb la por al cos
GRAMÀTICA
-Passat perifràstic d’indicatiu, perfet d’indicatiu i imperfet d’indicatiu
-Plusquamperfet d’indicatiu
-Estructures per expressar dubte, hipòtesi i certesa: no sé si, crec que, pel que sembla, és molt clar que...
-Deure + infinitiu
-Expressions temporals: de seguida, un cop, a continuació, tot just...
-Recurs discursiu: no m’ho puc creure, no pot ser, justa la fusta, de cap manera, què dius ara, i ara, exacte
LÈXIC
- Lèxic relacionat amb fets misteriosos i amb la novel·la policíaca
FONÈTICA
- Els sons [ks] i [ʃ]
CULTURA
- La història de les bruixes als Països Catalans

Unitat 6: Tants caps, tants barrets
GRAMÀTICA
-Indcatiu o subjuntiu en oracions subordinades
-Esctructures per expressar certesa, preferència, exigència, voluntat...: crec que, no estic segur que, exigeixo que, vull que...
-Present de subjuntiu
-Perfet de subjuntiu
-Connectors: en primer lloc, en segon lloc, per acabar, és a dir, d’una banda, i de l’altra, pel que fa a, amb relació a...
-Tractament formal en un text escrit
- Recurs discursiu: què hi dius?, què en penses?, què n’opines?, com ho veus?
LÈXIC
-Lèxic relacionat amb el turisme de masses
-Lèxic relacionat amb temes socials
FONÈTICA
-Les paraules planes
CULTURA
- Les lligues de debat

Unitat 7: A taula!
GRAMÀTICA
-Formes dels pronoms amb l’imperatiu
-Tan bon punt, quan, fins que, abans que
-Combinació dels pronoms el, la, els, les, en + hi
-Per i perquè
-Recurs discursiu: no t’estàs de res
LÈXIC
-Lèxic relacionat amb els menjars, la cuina i el parament de taula
FONÈTICA
- El so [ʎ]
- L’apostrofació dels pronoms
CULTURA
- El vermut
-Els àpats als Països Catalans

Unitat 8: S’ha fet malbé!
GRAMÀTICA
-Verbs que es conjuguen amb pronoms: fondre’s, aturar-se, trencar-se, espatllar-se...
-Estil directe i indirecte
-Tractament formal en un text oral
-Connectors: en realitat, per exemple, o bé, a més, fins i tot, a sobre, tot plegat...
-Recurs discursiu: entesos
LÈXIC
-Lèxic relacionat amb les avaries i els desperfectes
-Lèxic relacionat amb la destresa
-Lèxic relacionat amb les reclamacions
FONÈTICA
- La pronunciació i la grafia del so [s]
CULTURA
- El projecte Reparat millor que nou

Unitat 9: Tant de bo!
GRAMÀTICA
-Estructures per expressar desitjos: espero que, desitjo que, voldria que...
-Condicional
-Imperfet de subjuntiu
-Connector: si
-Recurs discursiu: tant de bo
LÈXIC
-Lèxic relacionat amb els desitjos
-Lèxic relacionat amb diverses situacions hipotètiques
FONÈTICA
-Les paraules esdrúixoles
-L’accentuació de l’imperfet de subjuntiu
CULTURA
- Utopia a les Pitiüses



2. BIBLIOGRAFIA

ALABADÍ, J. [et al.]. D’ací i d’allà: Oral A2. València: Tabarca Llibres, 2010.
BADIA, D.; PÉREZ, M. Camí de Ronda: 40 primeres classes de català. Vic: L’Àlber, 2015.
BASTONS, N. [et al.].Gramàtica pràctica del català. Barcelona: Teide, 2012.
BERNADÓ, X.; ESCARTÍN, M. ; PUJOL, A. Som-hi! Elemental 1, 2 i 3. Llengua catalana. Barcelona: Barcanova, 2019.
ESTEBAN, J. Català A2. Barcelona: Teide, 2019.
GUERRERO, I. [et al.]. Nou nivell elemental (1, 2 i 3): Curs de llengua catalana: Formació de persones adultes. Barcelona: Castellnou, 2017.
INSTITUT D’ESTUDIS CATALANS. Gramàtica de la llengua catalana. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans, 2016
INSTITUT D’ESTUDIS CATALANS. Ortografia catalana. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans, 2017. (També disponible en línia)
INSTITUT D’ESTUDIS CATALANS. Gramàtica essencial de la llengua catalana. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans, 2018. (També disponible en línia)
INSTITUT D’ESTUDIS CATALANS Gramàtica bàsica i d’ús de la llengua catalana. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans: 2019.
MAS, M. [et al.]. Veus: Curs de català: Nivell 3. Barcelona: Publicacions de l’Abadia de Montserrat, 2011.
MONEGAL, C. 156 activitats per a parlar en català. Vic: L’Àlber, 2003.
ROIG, N.; PADRÓS, M.; CAMPS, S. Passos 3: Nivell bàsic: Curs de català per a no catalanoparlants. Barcelona: Octaedro, 2017.
RUAIX I VINYET, J. Català fàcil: Curs bàsic per a catalanoparlants. Barcelona: Claret, 2012.
VILAGRASA GRANDIA, A. A punt 3. Curs de català. Llibre de l’alumne. Barcelona: Publicacions de l’Abadia de Montserrat, 2018.
VILAGRASA GRANDIA, A. A punt 3. Curs de català. Llibre d’exercicis. Barcelona: Publicacions de l’Abadia de Montserrat, 2018.


CARRERA, J.; PONS, C.; SOLÀ, J. Els sons del català. http://www.ub.edu/sonscatala
Enxaneta.info. http://enxaneta.info/index.htm
GENERALITAT DE CATALUNYA, INSTITUT RAMON LLULL I CONSORCI PER A LA NORMALITZACIÓ LINGÜÍSTICA. Parla.cat. http://www.parla.cat
INSTITUT D’ESTUDIS CATALANS. Ortografia catalana. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans, 2017. https://www.iec.cat/llengua/documents/ortografia_catalana_versio_digita…
INSTITUT D’ESTUDIS CATALANS. Gramàtica essencial de la llengua catalana. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans, 2018. https://geiec.iec.cat/

Programa

a) Levantamento, sistematização e manipulação de dados observacionais de precipitação pluvial;
b) Emprego de técnicas e metodologias de análise estatística aplicada à Climatologia Geográfica;
c) Extração e manipulação de dados de precipitação pluvial via produtos satelitais;
d) Identificação do grau de acurácia e validação dos dados pluviométricos estimados por produtos orbitais;
e) Análise de indicadores climáticos extremos associados à precipitação pluvial;
f) Representação gráfica e cartográfica de dados de precipitação estimados via produtos orbitais.

Referências bibliográficas:
AGHAKOUCHAK, A.; MEHRAN, A. Extended contingency table: performance metrics for satellite observation sand climate model simulations. Water Resources Research, v.49, n.10, p.7144-7149, 2013. DOI: 10.1002/wrcr.20498ALLAN R.P.; SODEN, B.J. Atmospheric warming and the amplification of precipitation extremes. Science, v.321,n.5895, p.1481-1484, 2008. DOI: 10.1126/science.1160787
CAVALCANTE, R.B.L.; FERREIRA, D.B.S.; PONTES, P.R.M.; TEDESCHI, R.G.; COSTA, C.P.W; SOUZA, E.V.Evaluation of extreme rainfall indices from CHIRPS precipitation estimates over the Brazilian Amazonia. Atmospheric Research, v.238, p.104879, 2020. DOI: 10.1016/j.atmosres.2020.104879
Climate Hazards Center. InfraRed Precipitation with station data (CHIRPS). Disponível em:
https://www.chc.ucsb.edu/data. Acesso em 17 de janeiro de 2022. COSTA, J.; PEREIRA, G.; SILVA, M.E.S.; CARDOZO, F.; SILVA, V.V. Validação dos dados de precipitação estimados pelo CHIRPS. Revista Brasileira de Climatologia, v.24, n.15, p.228-243, 2019. DOI:10.5380/abclima.v24i0.60237
INMET (Instituto Nacional de Meteorologia). BDMEP (Banco de Dados Meteorológicos para Ensino e Pesquisa).2021. Available in: http://www.inmet.gov.br/portal/index.php?r=bdmep/bdmep. Acesso em18 de janeirode2022.
ISLAM, A. Statistical comparison of satellite-retrieved precipitation products with rain gauge observations over Bangladesh. International Journal of Remote Sensing, v.39, n.9, p.2906-2936, 2018. DOI:10.1080/01431161.2018.1433890
KENDALL, M.G. Rank correlation methods. 5th Ed. London: Charles Griffin. 1990. 292p. SILVA-LUIZ, W.; OSCAR-JÚNIOR, A.C.S. Climate extremes related with rainfall in the State of Rio de Janeiro, Brazil: a review of climatological characteristics and recorded trends. Natural Hazards, v.114, p.713-732, 2022. DOI:10.1007/s11069-022-05409-5
MU, Y.; JONES, C. An observational analysis of precipitation and deforestation age in the Brazilian Legal Amazon.Atmospheric Research, v.271, n.4, p.106122, 2022. DOI: 10.1016/j.atmosres.2022.106122
PENEREIRO, J.C; MESCHIATTI, M.C. Tendências em séries anuais de precipitação e temperaturas no Brasil. Engenharia Sanitária Ambiental, v.23, p.319-331, 2018. DOI: 10.1590/S1413-41522018168763
REGOTO, P.; DERECZYNSKI, C.; CHOU, S.C.; BAZZANELA, A.C. Observed changes in air temperature and precipitation extremes over Brazil. International Journal of Climatology, v.41, p.5125-5142, 2021. DOI:10.1002/joc.7119
SILVA BATISTA, C.; SILVA, M.E.S.; AMBRIZZI, T.; TOMMASELLI, J.T.G.; PATUCCI, N.N.; MATAVELI, G.A.V.;CORREA, W.C. Precipitação na América do Sul -Dados obtidos por estações meteorológicas automáticaseporsistemas orbitais. Revista Brasileira de Climatologia, v.25, p.54-79, 2019. SOROOSH; H., KUOLIN; BRAITHWAITE, D.; ASHOURI, H; NOAA Climate Data Record (CDR) of Precipitation Estimation from Remotely Sensed Information using Artificial Neural Networks (PERSIANN-CDR), Version1Revision 1. National Centers for Environmental information, 2023. DOI: 10.7289/V51V5BWQ
UCI (Universidade da Califórnia, Irvine). Data Portal - PERSIANN-CRD. Disponível em:https://chrsdata.eng.uci.edu/. Acesso em 9 de janeiro de 2022. WILLMOTT, C.; MATSUURA, K. Advantages of the mean absolute error (MAE) over the root mean squareerror(RMSE) in assessing average model performance. Climate Research, v.30, p.79-82, 2005. DOI: 10.3354/cr030079XAVIER, A.C.F.; RUDKE, A.P.; SERRÃO, E.A.O.; TERASSI, P.M.B.; PONTES, P.R.M. Evaluation of satellite-derived products for the daily average and extreme rainfall in the Mearim river drainage basin (Maranhão, Brazil).Remote Sensing, v.13, n.21, p.4393, 2021. DOI: 10.3390/rs13214393
ZHANG, X.; FENG, Y.; CHAN, R. Introduction to RClimDex v1.9. Climate Research Division, Canadá. 2018. 26p

Programa

Aula 1: Mulheres na Antiguidade e nas Sagradas Escrituras
Aula 2: Mulheres na Literatura e no Medievo
Aula 3: Mulheres de Dante Alighieri e Giovanni Boccaccio
Aula 4: Autoras do Renascimento Italiano

Bibliografia:
AMADUZZI, Luigi. Undici Lettere inedite di Veronica Gàmbara e un'ode Latin tradotta in Volgare. Guastalla: Tipografia R. Pecorini, 1889.
ALIGHIERI, Dante. Divina Comédia. Tradução de J. P. Xavier Pinheiro. São Paulo: Martin Claret, 2021.
BAROLSKY, Paul. Dante and Beatrice: The Invention of a Tradition. New Haven: Yale University Press, 1984.
BERMAN, Constance H. Medieval Religion: New Approaches. London: Routledge, 2005.
BÍBLIA SAGRADA. Tradução da Bíblia de Jerusalém. São Paulo: Paulus, 2002.
BOCCACCIO, Giovanni. Decameron. Tradução de Ivone C. Benedetti. Porto Alegre: L&PM, 2013.
BOCCACCIO, Giovanni. Elegia di Madonna Fiammetta: Edizione integrale (1344). Edição italiana. Independently published, 2022.
BOLT, Rodney. As mulheres na Idade Média. História Viva, n. 63, 2008.
BROWN, Judith. As mulheres no Renascimento. São Paulo: Contexto, 2012.
CALITTI, Floriana. Veronica Franco. Dizionario Biografico degli Italiani, Volume 50, 1998. Disponível em: http://www.treccani.it/enciclopedia/veronica-franco_(Dizionario-Biograf…
COHEN, Shaye J. D. (org.). Women in the Hebrew Bible: A Reader. London: Routledge, 1999.
D’ARAGONA, Tullia. Della infinità d’amore: Dialogo. Charleston, SC: Nabu Press, 2010.
DE SANCTIS, Francesco. Storia della letteratura italiana: Edizione con note e nomi aggiornati. Createspace Independent Publishing Platform, 2015.
DUBY, Georges; PERROT, Michelle (orgs.). História das mulheres no Ocidente. Porto: Porto Editora, 1990. 2 v.
FERRANTE, Joan M. Woman as Image in Medieval Literature: From the Twelfth Century to Dante. New York: Columbia University Press, 1975.
FONTE, Moderata. Il merito delle donne: dove chiaramente si scuopre quanto siano elle degne e più perfette de gli huomini. Independently published, 2018.
HALE, John R. Dicionário do Renascimento Italiano. Rio de Janeiro, Jorge Zahar Editor, 1981.
KING, Margaret L. Women of the Renaissance. Chicago: University of Chicago Press, 1991.
MARTINS, Ana Paula Vosne. Duas honestas cortesãs do renascimento italiano: interseções da cultura humanista, da escrita de mulheres e da sexualidade no século XVI. ArtCultura, Uberlândia, v. 14, n. 25, p. 185-199, jul.-dez. 2012. Disponível em: http://www.seer.ufu.br/index.php/artcultura/article/view/26207/16266
PANIZZA, Letizia (org.). Women in Italian Renaissance Culture and Society. London: Legenda, 2000.
PARGA, Isabel Rubín Vázquez de. Veronica Franco Y su Tensione con Maffio Venier. Mujeres En La Literatura. Escritoras. México, Distrito Federal, Marzo-Abril 2009, Año 4, Número 19, p 28-40. Disponível em: http://www.destiempos.com/n19/rubin.pdf
PIGNATTI, Franco. Veronica Gambara. Dizionario Biografico degli Italiani, Volume 52, 1999. Disponível em: http://www.treccani.it/enciclopedia/veronica-gambara_(Dizionario-Biogra…
PIZZAGALLI, Daniela. La signora della poesia. Vita e passioni di Veronica Gambara, artista del Rinascimento. Milano, Rizzoli, 2004.
RINALDINA, Concetta (org.). Encyclopedia of Italian Literary Studies. London: Routledge, 2006.
ROSENTHAL, Margaret. F. The Honest Courtesan: Veronica Franco, Citizen and Writer in Sixteenth-Century Venice. University of Chicago Press; 2º Ed, 1993.
SCHNEIDER, Tammi J. Mothers of Promise: Women in the Book of Genesis. Grand Rapids: Baker Academic, 2008.
STIEBING, William H. Women in Ancient Civilizations. In: Ancient Near Eastern History and Culture. London: Routledge, 2016.
STORTONI, Laura. A. Women Poets of the Italian Renaissance: Courtly Ladies and Courtesans. New York: Italica Press, 1997.
VIGILANTE, Magda. Modesta dal Pozzo. Dizionario Biografico degli Italiani (online), Volume 32, 1986. Disponível em: http://www.treccani.it/enciclopedia/modesta-dal-pozzo_(Dizionario-Biogr…

Programa

 
Aula 1
- Apresentação do curso;
- Breve apresentação da pesquisa sobre Drummond;
- Inquietudes na poesia e na prosa de Carlos Drummond de Andrade
 
Aula 2
- Comentário sobre a avaliação final, a ser realizada na última aula;
- Breve apresentação da pesquisa sobre Müller;
- Imagens e objetos nos ensaios e na ficção de Herta Müller
 
Aula 3
- Cruzamentos entre leituras de Drummond e Müller
- Exercício prático de análise de texto em sala
 
Avaliação
Além da participação ao longo das aulas – que pressupõe leitura prévia de textos nas duas primeiras aulas – o aluno deverá realizar um breve exercício prático em sala proposto pelos ministrantes na Aula 3.
 
Bibliografia
 
ALVES, Fabio Cesar. Drummond: a arquitetura em ruínas. Luso-Brazilian Review, v. 54, n. 1, p. 102-118, 2017.
ANDRADE, Carlos Drummond de. Confissões de Minas. São Paulo: Cosac Naify, 2011.
______. José. São Paulo: Companhia das Letras, 2012.
______. Sentimento do Mundo. São Paulo: Companhia das Letras, 2012.
BRANDT, Bettina; GLAJAR, Valentina (ed). Herta Müller, Poetics and Aesthetics. Lincoln: University of Nebraska Press, 2013.
CAMILO, Vagner. Figurações espaciais e mapeamentos na lírica social de Drummond. Redobra, n. 13, p. 35-66, 2014.
CANDIDO, Antonio. Inquietudes na Poesia de Drummond. In: ______. Vários escritos. São Paulo: Duas Cidades/Ouro sobre Azul, 2004. p. 67-97.
HAINES, Brigid; MARVEN, Lyn (org). Herta Müller. Oxford: Oxford University Press, 2013.
GRAÇA, Aires. “Interpretação e tradução: a infidelidade como virtude”. In: Real Revista de Estudos Alemães, n. 2, jul 2011, p. 1-24. Disponível em: real.letras.ulisboa.pt/uploads/textos/437_Aires.pdf
MOURA, Murilo Marcondes de. O mundo sitiado: a poesia brasileira e a Segunda Guerra Mundial. São Paulo: Editora 34, 2016.
MÜLLER, Herta. O rei se inclina e mata. Tradução: Rosvitha Friesen Blume. São Paulo: Biblioteca Azul, 2013.
MÜLLER, Herta. Sempre a mesma neve, sempre o mesmo tio. Tradução: Cláudia Abeling. São Paulo: Biblioteca Azul, 2012.
MÜLLER, Herta. Tudo o que tenho levo comigo. Tradução: Carola Saavedra. São Paulo: Companhia das Letras, 2012.
OHATA, Milton. Um livro único. In: ANDRADE, Carlos Drummond de. Confissões de Minas. São Paulo: Cosac Naify, 2011. p. 285-302.
SIMON, Iumna Maria. Considerações Sobre a Poesia Brasileira em Fim de Século. Novos Estudos, n. 55, p. 27-36, 1999.
WISNIK, José Miguel. Maquinação do Mundo. Drummond e a Mineração. São Paulo: Companhia das Letras, 2018.
 

 

Programa

Formato
4 aulas virtuais síncronas.

Cronograma
Aula 1
Apresentação da fase inicial de Orwell, os anos 1920-30
(Na Pior em Paris em Londres, Dias na Birmânia)
Temas: Desigualdade social, imperialismo

Aula 2
Escritos naturalistas e sociais, anos 1930
O Caminho para Wigan Pier, A Flor da Inglaterra, Lutando na Espanha
Temas: intelectuais e trabalhadores, alienação, revolução civil espanhola, socialismo

Aula 3
Escrita política como arte, anos 1940
Ensaios: Por que escrevo e Dentro da Baleia, Revolução dos Bichos, 1984
Temas: poder e instituições, linguagem e arte, privilégio e responsabilidade

Aula 4
Desmistificando Orwell - debate político entre a esquerda e a direita
Comentário sobre fortuna crítica, o legado orwelliano, equívocos e reflexões

Bibliografia

George Orwell
ORWELL, George. 1984. São Paulo: Companhia das Letras, 2009.
__________. A revolução dos bichos. São Paulo: Companhia das Letras, 2007.
__________. Lutando na Espanha, São Paulo: Editora Globo, 2006.
__________. A Flor da Inglaterra. São Paulo: Companhia das Letras, 2007.
__________. O Caminho para Wigan Pier. São Paulo: Companhia das Letras, 2010.
__________. Na Pior em Paris e Londres. São Paulo: Companhia das Letras, 2006.
__________. Dias na Birmânia. São Paulo: Companhia das Letras, 2008.
__________. Dentro da Baleia e outros ensaios. São Paulo: Companhia das Letras, 2005.
__________. Why I Write. London: Penguin Books – Great Ideas, 2004.
__________. Orwell and Politics. Londres: Penguim Books, 2001.
__________. George Orwell Diaries. Org. Peter Davison. New York: W.W. Norton & Company Inc., 2012.

Obras críticas sobre George Orwell


INGLE, Stephen. The Social and Political Thought of George Orwell. New York: Routhledge, 2006.
__________. George Orwell: a Political Life. Manchester: Manchester University Press, 1993.
SAUNDERS, Loraine. The Unsung Artistry of George Orwell. Burlinton: Ashgate Publishing Company, 2008.
MEYERS, Jeffrey. George Orwell, the Critical Heritage. Boston: Routhledge & Kegan Paul: 1995.
NEWSINGER, John. Orwell’s Politics. London: Macmilliam Press LTD, 1999.
PATAI, Daphne. The Orwell Mystique: A Study in Male Ideology. Amherst: University of Massachusetts, 1984.
RODDEN, John. The Cambridge Companion to George Orwell. Cambridge: University Press, 2007.
WILLIAMS, Raymond (ed). A Collection of Critical Essays. New Jersey: Prentice Hall, Inc. 1974.
________. George Orwell. New York: The Viking Press, 1971.
WOLOCH, Alex. Or Orwell – Writing and Democratic Socialism. Cambridge: Harvard University Press, 2016.

Obras teóricas


ADORNO, Theodor. Teoria estética. Lisboa: Edições 70 Ltda, 2011.
BENJAMIN, Walter. Obras Escolhidas Volume 1 - Magia e Técnica, Arte e Política. São Paulo: Editora Brasiliense, 1996.
__________. Capitalismo como religião. São Paulo: Boitempo Editorial, 2013.
BOURDIEU, Pierre. A Distinção – crítica social do julgamento. Porto Alegre: Editora Zouk, 2007.
__________. O Poder Simbólico. Rio de Janeiro: Bertrand Brasil, 1992.
CANDIDO, Antonio e outros. A personagem de Ficção. São Paulo: Perspectiva, 2007.
________. Literatura e Sociedade. Rio de Janeiro: Ouro sobre azul, 2008.
________. “O direito à literatura”. In: Vários Escritos. Rio de Janeiro: Ouro Sobre Azul, 2004.
________. Textos de Intervenção. São Paulo: Editora 34, 2002.
CHOMSKY, Noam. The Responsibility of Intellectuals. New York: The New Press, 2017.
EAGLETON, Terry. Teoria da literatura, uma introdução. São Paulo: Martins Fontes, 2006.
________. How to Read Literature. Londres: Yale University Press, 2013.
________. Ideologia. São Paulo: Boitempo Editorial, 1991.
________. A Ideologia da Estética. Rio de Janeiro: Zahar, 1993.
________. Marx Estava Certo. Rio de Janeiro: Nova Fronteira, 2012.
________. Marxismo e Crítica Literária. São Paulo: Ed Unesp, 2011.
________. The English Novel, an Introduction. Oxford: Blackwell Publishing, 2005.
ENGELS, Friedrich. A Situação da Classe Trabalhadora na Inglaterra. São Paulo: Boitempo Editorial, 2010.
GRAMSCI, Antonio. Cadernos do Cárcere – Volume 2 Os intelectuais, O princípio educativo, Jornalismo. Rio de Janeiro: Civilização Brasileira, 2001.
HOBSBAWM, Eric. A Era dos Extremos, o Breve Século XX. São Paulo: Companhia das Letras, 1997.
________. Como Mudar o Mundo. São Paulo: Companhia das Letras, 2011.
________. Mundos do trabalho: novos estudos sobre a história operária. São Paulo: Paz e Terra, 2015.
JAMESON, Fredric. Marxismo e Forma – Teorias Dialéticas da Literatura do Século XX. São Paulo: Hucitec, 1985.
________. O Inconsciente Político: A Narrativa Como Ato Socialmente Simbólico. São Paulo: Ática, 1992.
________. The Antinonimes of Realism. London: Verso, 2013.
LENIN, Vladmir Ilitch. O Estado e a Revolução. Campinas: Navegando Publicações, 2011.
__________. Que Fazer? A Organização Como Sujeito Político. São Paulo: Martins Fontes, 2006.
LUKÁCS, Georg. Realism in our time: literature and class struggle. New York: Harper & Row, 1972.
________. História e consciência de classe – estudos sobre a dialética marxista. São Paulo: Martins Fontes, 2003.
________. A teoria do romance: um ensaio histórico-filosófico sobre as formas da grande épica. São Paulo: Duas Cidades, Ed. 34, 2000.
________. Marxismo e teoria da literatura. São Paulo: Expressão Popular, 2010.
LUXEMBURGO, Rosa. Reforma ou revolução? São Paulo: Flama, 1975.
MARX, Karl & ENGELS, Friedrich. O capital: Crítica da Economia Política. Apresentação de Jacob Gorender. São Paulo: Abril Cultural, 1983.
________. Manifesto Comunista. São Paulo: Boitempo Editorial, 2010.
MARX, Karl. O 18 De Brumário de Luís Bonaparte. São Paulo: Boitempo, 2011.
________. A Ideologia Alemã. São Paulo: Boitempo, 2007.
________. A Origem do Capital – A Acumulação Primitiva. São Paulo: Centauro Editora, 2004.
________. A Miséria da Filosofia. São Paulo: Global, 1985.
________. Crítica do Programa de Gotha. São Paulo: Boitempo, 2012.
________. Contribuição à crítica da economia política. São Paulo: Expressão Popular, 2008.
________. Manuscritos Econômico-Filosóficos. São Paulo: Boitempo, 2010.
________. Sobre literatura e arte. São Paulo: Global, 1980.
________. Teorias da Mais Valia – História Crítica do Pensamento Econômico. Rio de Janeiro: Civilização Brasileira, 1980.
WILLIAMS, Raymond. Culture and Society. London: Chatto and Windus, 1958.
________. Cultura e Materialismo. São Paulo: Editora Unesp, 2005.
________. A Política e As Letras. São Paulo: Editora Unesp, 2013.
________. Marxism and Literature. Oxford: Oxford University Press, 1977.
________. O Campo e a cidade na história e na literatura. São Paulo: Companhia das Letras, 1990.
________. Palavras Chave. São Paulo: Boitempo Editorial, 2007.

Programa

Introducció: història de la llengua catalana des dels orígens.
Els conceptes de llengua i dialecte.
El nom de la llengua. El cas del valencià.
El domini lingüístic actual de la llengua catalana. Oficialitat.
Els dos grans blocs dialectals del català (oriental i occidental) i els dialectes que els componen.
Selecció de cançons de grups de música i cantautors de cada dialecte.
Treball d’identificació dels trets dialectals exposats (lèxics, morfosintàctics, fonètics…) a partir de l’escolta activa i l’anàlisi de les cançons seleccionades.
Difusió dels canals per poder accedir a la recerca de grups de música i cantautors en llengua catalana de tot el domini lingüístic.

REFERÈNCIES BIBLIOGRÀFIQUES

bibiloni, g. Llengua estàndard i variació lingüística. València, 1997.
Institut d'Estudis Catalans. Secció Filològica. Proposta per a un estàndard oral de la llengua catalana, I. Fonètica. Barcelona: Institut d'Estudis Catalans, 1990 [1999].
Institut d'Estudis Catalans. Secció Filològica. Proposta per a un estàndard oral de la llengua catalana, II. Morfologia. Barcelona: Institut d'Estudis Catalans, 1992 [1999].
Institut d'Estudis Catalans. Secció Filològica. Gramàtica de la llengua catalana. Barcelona: Institut d'Estudis Catalans, 2016.
moll, f. de b. Llengua o dialecte? Català o mallorquí? Palma, 1978.
mollà, t. / palanca, c. Curs de sociolingüística 1. València, 1987.
polanco, l. “Llengua i dialecte: una aplicació dialectomètrica a la llengua catalana”. Miscel·lània Sanchis Guarner. València, 1984.
veny, j. Els parlars catalans. Síntesi de dialectologia catalana. Palma: Editorial Moll, 1982.
veny, j; massanell, m. Dialectologia catalana. Aproximació pràctica als parlars catalans. Barcelona: Edicions de la Universitat de Barcelona, 2015.


Atles lingüístic del domini català. Veny- Pons i Griera. https://aldc.espais.iec.cat/
Diccionari català-valencià-balear. Alcover-Moll. https://dcvb.iec.cat/
Els sons del català. Universitat de Barcelona. http://www.ub.edu/sonscatala/ca/presentacio
Enderrock. La música de la teva generació. https://www.enderrock.cat/
Viasona. Tota la música en català. https://www.viasona.cat/

Programa

Aula 1: Founding Mothers: Lucy Terry e Phillis Wheatley


Aula 2: A dor dos outros também é minha? A poesia de hoje sobre seu passado escravizado

Bibliografia:
CAPITEIN, J. E. Joannes. The Agony of Asar. A Thesis on Slavery by the Former Slave, Jacobus Elisa Johannes Capitein, 1717–1747. Princeton: Markus Wiener, 2001.
 
CARRETTA, Vincent. Phillis Wheatley (p. 117). University of GeorgiaPress. Kindle Edition.
 
FANON, F. Black Skin, White Masks. London, Pluto Press, 1986.
 
GATES, Henry Louis. WILLIAM, Andrews. Slave Narratives. PenguinPutnam, Nova York, 2000.
 
HAMMON, Jupiter. ROYSTER, Paul (editor). An Address to the Negroes in the State of New-York (1787. Electronic Texts in American Studies. 12.Disponível em <https://digitalcommons.unl.edu/etas/12 > Acesso em 25 de julho de 2020.


JEFFERS, Honorée Fanonne. The age of Phillis. Middletown: Wesleyan University Press, 2020. Kindle Edition.
 
KENDI, Ibram X. Stamped from the Beginning: The Definitive History of Racist Ideas in America. Nova York: Nation Books, 2017.
 
LEVERNIER, James A. Style as Protest in the Poetry of PhillisWheatley. Style, vol. 27, no. 2, 1993, pp. 172–193. JSTOR, www.jstor.org/stable/42946037. Acesso em 10 de julho de 2020.
 
LOVING, M. Subversion in Phillis Wheatley’s Signature Poem: “On being brought from AFRICA to AMERICA”. Springer Science+Business Media, Nova York, 2015.
 
SHOHAT, Ella; STAM, Robert. Crítica da imagem eurocêntrica. Tradutor: Marcos Soares. São Paulo: Cosac Naify, 2006.
 
SPIVAK, G. Pode o subalterno falar? Trad. Sandra R. Almeida, Marcos Feitosa, André P. Feitosa. Belo Horizonte: Editora UFMG, 2014.


WHEATLEY, Phillis. On being brought from AFRICA to AMERICA. Disponível em <  https://digital.library.sc.edu/blogs/rbsc/category/phillis-wheatley/ > Acesso em 15 de julho de 2020.

Programa

AULA 01 (02/08, quarta-feira, 19h30 – 22h30) – A classe trabalhadora de mulheres nos EUA e a criação dos Women’s em
1920
Sugestões de leitura:
CRENSHAW, Kimberlé. Documento para o encontro de especialistas em aspectos da discriminação racial relativos ao gênero.
Estudos Feministas, [s. l], v. 10, n. 1, p. 171-188, 01 jan. 2002. Disponível em:
https://periodicos.ufsc.br/index.php/ref/article/view/S0104-026X2002000… . Acesso em: 28 maio 2023.
UNITED STATES CONGRESS. An Act To establish in the Department of Labor a bureau to be known as the Women’s
Bureau, jun. 5, 1920. Disponível em: < https://fraser.stlouisfed.org/title/5564 >. Acesso em: 20 dez. 2020. *
FRACCARO, Glaucia Cristina Candian. O trabalho feminino sob o olhar estrangeiro: relatório de Mary M. Cannon ao
Departamento do Trabalho dos Estados Unidos, 1943. Mundos do Trabalho, Florianópolis, v. 2, n. 4, p. 336-352, 01 jan. 2010.
Disponível em: https://periodicos.ufsc.br/index.php/mundosdotrabalho/article/view/1984… . Acesso em: 4 nov.
2022.
*será disponibilizada uma tradução própria do documento

AULA 02 (08/10, terça-feira, 19h30 – 22h30) – Desconstruindo Rosie the Riveter: trabalhadoras durante a Segunda Guerra
Mundial
Sugestão de leitura:
FONSECA, Renan Reis. “Você será mobilizada(o)!”: gênero e trabalho na Segunda Guerra Mundial – Estados Unidos e Brasil.
Antíteses, Londrina, v. 12, n. 24, p. 517-542, 23 dez. 2019. Disponível em:
https://ojs.uel.br/revistas/uel/index.php/antiteses/article/view/38010 . Acesso em: 28 maio 2023.

AULA 03 (10/08, quinta-feira, 19h30 – 22h30) – Perfil e perspectivas futuras da força de trabalho feminina no pós-guerra
FONTES HISTÓRICAS (PRINCIPAL)
UNITED STATES CONGRESS. An Act To establish in the Department of Labor a bureau to be known as the Women’s
Bureau, jun. 5, 1920. Disponível em: https://fraser.stlouisfed.org/title/5564 . Acesso em: 20 dez. 2020.
WOMEN’S BUREAU, United States Department of Labor. Women workers in ten war production areas and their postwar
employment plans, n. 209. Washington: U. S. Government Printing Office, 1946. Disponível em:
https://fraser.stlouisfed.org/title/5480 . Acesso em: 07 set. 2019.
WOMEN’S BUREAU, United States Department of Labor. 1952 Handbook of facts on women workers, n. 242. Washington: U.
S. Government Printing Office, 1952. Disponível em: https://fraser.stlouisfed.org/title/5560/item/539710 . Acesso em: 14 set. 2019.

REFERÊNCIAS BIBLIOGRÁFICAS


ABRAMO, Lais Wendel. A inserção da mulher no mercado de trabalho: uma força de trabalho secundária? 2007. 328 f. Tese
(Doutorado) - Curso de Sociologia, Departamento de Sociologia, Faculdade de Filosofia, Letras e Ciências Humanas da
Universidade de São Paulo, São Paulo, 2007. Disponível em: https://teses.usp.br/teses/disponiveis/8/8132/tde-23102007-
141151/pt-br.php . Acesso em: 28 mai. 2023.
DAVIS, Angela. Mulheres, raça e classe. São Paulo: Boitempo, 2016. Publicado originalmente em 1981.
FERNANDES, Luiz Estevam; MORAIS, Marcus Vinícius de. Os EUA no século XIX: os tempos modernos e os magnatas da
indústria. In: KARNAL, Leandro; FERNANDES, Luiz Estevam; MORAIS, Marcus Vinícius de; PURDY, Sean. História dos
Estados Unidos: das origens ao século XXI. São Paulo: Contexto, 2007. p. 151-160.
FONSECA, Renan Reis. O transnacional e o local nas revistas Reader's Digest e Seleções: relações de gênero nos Estados
Unidos e no Brasil (1939-1971). 2018. 275 f. Tese (Doutorado) - Curso de História Social, Departamento de História, Faculdade de
Filosofia, Letras e Ciências Humanas da Universidade de São Paulo, São Paulo, 2019. Disponível em:
https://teses.usp.br/teses/disponiveis/8/8138/tde-30072019-164459/pt-br… . Acesso em: 28 mai. 2023.
FONSECA, Renan Reis. “Você será mobilizada(o)!”: gênero e trabalho na segunda guerra mundial - Estados Unidos e Brasil.
Antíteses, [s. l], v. 12, n. 24, p. 517-542, 23 dez. 2019. Disponível em:
https://ojs.uel.br/revistas/uel/index.php/antiteses/article/view/38010 . Acesso em: 28 maio 2023.
FRACCARO, Glaucia Cristina Candian. Os direitos das mulheres – Organização social e legislação trabalhista no entreguerras
brasileiro (1917-1937). 2016. 198 f. Tese (Doutorado) – Curso de História Social, Instituto de Filosofia e Ciências Humanas da
Universidade Estadual de Campinas (IFCH-UNICAMP), Campinas, 2016. Disponível em: https://www.ifch.unicamp.br/ifch/direitos-
mulheres-organizacao-social-legislacao-trabalhista-entreguerras-brasileiro-1917-1937-0 . Acesso em: 28 mai. 2023.
GUIMARÃES, Nadya Araujo (org.). Entrevista com Patricia Hill Collins. Tempo Social, [s. l], v. 33, n. 1, p. 287-322, jan-abr. 2021.
Disponível em: https://www.scielo.br/j/ts/a/dT97sQMW5MCHWL9y3n3wNgc/ . Acesso em: 28 maio 2023.
hooks, bell. Racismo e feminismo: a questão da responsabilidade. In: hooks, bell. E eu não sou uma mulher?: mulheres negras e
feminismo. Rio de Janeiro: Rosa dos Tempos, 2019. Cap. 4. Publicado originalmente 1981.
hooks, bell. Repensando a natureza do trabalho. In: HOOKS, Bell. Teoria feminista: da margem ao centro. São Paulo:
Perspectiva, 2019. Cap. 7. Publicado originalmente em 1984.
PURDY, Sean. O século americano. In: KARNAL, Leandro; FERNANDES, Luiz Estevam; MORAIS, Marcus Vinícius de; PURDY,
Sean. História dos Estados Unidos: das origens ao século XXI. São Paulo: Contexto, 2007. p. 173-275.
INDICAÇÕES DE REFERÊNCIAS BIBLIOGRÁFICAS ESPECÍFICAS (COMPLEMENTAR)
COBBLE, Dorothy Sue. The other women’s movement: workplace justice and social rights in modern America. Nova Jersey:
Princeton University Press, 2004.
HARTMANN, Susan M. The home front and beyond: american women in the 1940s. Boston: Twayne Publishers, 1982.
HENDRICKSON, Mark. Gender research as labor activism: the Women's Bureau in the New Era. The Journal of Policy History,
Pensilvânia, v. 20, n. 4, p. 482-515, out. 2008.
HONEY, Maureen. Creating rosie the riveter: class, gender, and propaganda during World War II. Amherst: University Of
Massachusetts Press, 1984.
JONES, Jacqueline. Labor of love, labor of sorrow: black women, work, and the family, from slavery to the present. 2. ed. New
York: Basic Books, 2010. Publicado originalmente em 1985.
KESSLER-HARRIS, Alice. In Pursuit of equity: women, men, and the quest for economic citizenship in 20th-century America.
New York: Oxford University Press, 2001.
LAUGHLIN, Kathleen Anne. Backstage activism: the policy initiatives of the Women’s Bureau of the U.S. Department of Labor in
the Postwar Era, 1945-1970. 1993. 260 f. Tese (Doutorado) – Curso de Filosofia, Ohio State University, Ohio, 1993. Disponível
em: https://etd.ohiolink.edu/apexprod/rws_olink/r/1501/10?clear=10&p10_acce… . Acesso em: 28
mai. 2023.
MCGUIRE, John Thomas. Gender and the personal shaping of public administration in the United States: Mary Anderson and the
Women’s Bureau, 1920-1930. Public Administration Review, New Jersey, v. 72, n. 2, p. 265-271, mar./abr. 2012.

Programa

1- Dramaturgia e encenação: conceitos envolvidos e implicações de pesquisa. Configurações e transformações históricas da forma dramatúrgica e do espaço.
2- Abordagens histórico-críticas: indicações comentadas de leitura.
3- Técnicas interpretativas desenvolvidas na especificidade do teatro estadunidense e sua ressonância no Brasil
4- Repertório dramatúrgico: exemplos comentados.
5- Pesquisas realizadas e seus desdobramentos.

Referências bibliográficas atualizadas (ordem alfabética do sobrenome dos autores)

ALBEE, Edward. Quem tem medo de Virginia Woolf? Tradução Nice Rissone. São Paulo: Abril Cultural, 1977.

BETTI, Maria Sílvia. Dramaturgia Comparada Estados Unidos - Brasil: três estudos. São Bernardo do Campo (SP): Cia. Fagulha, 2017.

COSTA, Iná Camargo. Panorama do rio vermelho: ensaios sobre o teatro americano moderno. São Paulo: Nankin Editorial, 2001.

GASSNER, John. Rumos do teatro moderno. Tradução de Luzia Machado da Costa. Rio de Janeiro: Editora Lidador, 1965.

MILLER, Arthur. A morte do caixeiro viajante e outras quatro peças. Tradução José Rubens Siqueira. São Paulo: Companhia das Letras, 2009.

O’NEILL, Eugene. Longa jornada noite adentro. São Paulo: Peixoto Neto, 2004.

RICE, Elmer. Teatro vivo. Tradução de Zora Seljan. Rio de Janeiro: Fundo de Cultura, 1959.

SHEPARD, Sam. Quatro peças. (La turista / tradução de Marcos Renaux e Otavio Frias Filho. Angel city / tradução de Marcos Renaux e Otavio Frias Filho. Oeste verdadeiro / tradução de Marcos Renaux e Marilene Felinto. Mente mentira / tradução de Marcos Renaux e Marilene Felinto.) São Paulo: Paz e Terra, 1994.

STRASBERG, Lee. Um sonho de paixão: o desenvolvimento do método. Texto original editorado por Evangeline Morphos; tradução Anna Zelma Campos. Rio de Janeiro: Civilização Brasileira, 1990.

WILDER, Thornton. Nossa cidade. Tradução Elsie Lessa. São Paulo: Abril Cultural, 1976.

WILLIAMS, Tennessee. O Zoológico de vidro; De repente no último verão; Doce pássaro da juventude. Tradução: Grupo Tapa e Clara Carvalho. São Paulo: É Realizações, 2014.